UNSUR SENI REKA>>>RUPA

 

A. Pengenalan
Rupa ialah sesuatu imej yang bersifat rata.Permukaannya adalah kosong dan bersifat dua dimensi.Rupa boleh dihasilkan oleh garisan dan warna.Rupa juga adalah hasil dari penghujung sesuatu garisan yang bertemu dengan titik permulaan.Antara unsur-unsur seni grafik yang berkaitan dengan rupa ialah logo,corak dan muka taip.

Dalam rekaan logo dan corak,bentuk ang mengjadikan motif diubahsuai menjadi rupa yang mudah untuk dijadikan lambing atau corak.Rupa muka taip ialah jenis –jenis gaya huruf yang digunakan dalam kerja grafik.Ia dikenali dengan nama seperti Roman,Gothik,Block Playbill,Futura Bold,Sans Serif dan Sans Serif Shaded.Jenis-jenis yang ada di sekeliling boleh dibahagikan kepada dua jenis iaitu rupa geometrik dan rupa organik.

B. Jenis-Jenis Rupa

a) Rupa Geometrik

Rupa geometrik terdiri daripada rupa bulat,segi empat,segi tiga dan rupa-rupa lain yang bersudut.Rupa geometric direka secara sengaja dan tidak tinbul secara tidak sengaja.Rupa geometrik juga terdapat dalam alam sekitar atau semula jadi seperti rupa karang,siput,kacang-kacang,hablur-hablur dan garam mineral.

b) Rupa Organik

Rupa organik ialah rupa bebas tanpa sudut.Rupa ini dapat diubah secara bebas.Rupa ini tidak direka cipta secara sengaja.Contohnya sponge akan menukar bentuk setiap kali ia digerakan.

c) Rupa Positif Dan Negatif

Rupa objek adalah rupa yang diletakan diatas sesuatu permukaan.Rupa ini dinamakan sebagai rupa positif.Ruang di sekeliling rupa objek tersebut adalah rupa negatif.

C. Rupa Dan Muka Taip

Muka taip ialah sejenis rupa dan bentuk-bentuk huruf.Tulisan-tulisan dalam buku,majalah,dan surat khabar adalah antara contoh muka taip yang terdiri daripada pelbagai muka taip.

Ianya adalah berbeza-beza,mempunyai pelbagai saiz dan berwarna-warni serta berbentuk luar biasa.Muka taip serta bentuk-bentuk huruf berbaza-beza mengikut fungsinya dalam komunikasi.

ü Ciri-Ciri Muka Taip

a)Senang dibaca

b)Menarik perhatian

c)Menyatakan maksud sesuatu mesej

D. Rupa Dan Lambang

Rupa positf dan negatif boleh diolah untuk menimbulkan rupa ringkas yang sesuai digunakan sebagai lamban.Ciri-ciri rupa yang ringkas ialah:

a)Mempunyai sudut yang jelas.

b)Mempunyai tepian yang jelas.

c)Mempunyai arah yang tertentu.

d)Mempunyai nilai yang senang diamati.

e)Mempunyai bentuk alam sekeliling.

f)Mempunya kuasa menarik yang hebat.

g)Mempunyai pendekatan rupa geometri

E. Rupa Dan Corak

Rupa yang sama boleh diulangi beberapa kali dapat menghasilkan corak.Apabila sesuatu rupa diulangi,rupa adalah motif.Ulangan motif yang berdekatan akan menimbulkan rupa baru.

Ruang negatif seakan-akan mamjadi rupa yang baru.Rupa-rupa juga dapat direka daripada rupa-rupa sas yang terdapat di sekeliling,melalui proses proses perkembangan idea untuk mengubah rupa.

Rupa-rupa baru akan kelihatan lebih kreatif,dinamik dan menarik.Prinsip-prinsip rekaan seperti imbangan,pergerakan,kontra,dan sebagainya dapat dilihat dalam rupa-rupa baru.

Selain daripada panduan garisan-garisan grid yang tertentu,corak yang menarik juga boleh dihasilkan melalui susunan rupa atau motif secara

a)Sentuh.
b)Bertindih.
c)Berasingan
d)Bertindih lutsinar.

UNSUR SENI REKA>>>RUANG

 

A. Pengenalan
Ruang sememangnya disekeliling kita.Ia terdapat di mana-mana sahaja seperti di kawasan padang, almari, dewan, bilik darjah, kolam mandi, kertas lukisan dan sebagainya.Semua objek wujud dalam satu ruang,sebaai contoh ,bumi kita dikelilingi oleh ruang angkasa yang luas.ruang di permukaan bumi pula adalah terbatas.Ia dipenuhi oleh manusia,haiwan,tumbuhan,objek-objek semula jadi dan buatan manusia.
Ruang ialah jarak yang terdapat di antara dua objek.Ruang memainkan peranan penting,contohnya ruang memberikan keselesaan pada objek. Ia juga memberi ruang antara objek.Ruang ialah kawasan kosong yang mengelilingi sesuatu objek.Ruang juga boleh di taksirkan sebagai satu kawasan kosong yang terhasil apabila terdapat sesuatu objek yang tersusun mahupun tidak tersusun dalam sesuatu keadaan.Kawasan kosong merupakan jarak antara objek-objek.

Unsur-unsur seni seperti garisan,jalinan dan warna boleh digunakan untuk menimbulkan perbezaan ruang sama ada objek itu berada di hadapan atau di belakang.Ruang terbahagi kepada dua iaitu ruang nyata dan ruang ilusi.Ruang nyata dan ruang fizikal ialah ruang yang boleh dilihat pada penghasilan seni arca,tembikar,anyaman,tenunan dan ukiran kayu.Manakala,ruang ilusi merupakan ruang yang terhasil pada permukaan dua dimensi iaitu pada lukisan atau catan.Antara contoh-contoh ruang ilusi ialah ruang positif,ruang negatif,ruang kedalaman,ruang cetek dan ruang tidak menentu.

a) Ruang positif

Ruang ini dikaitkan dengan semua kawasan yang dilukis dengan sesuatu objek.Ruang positif dikatakan satu kawasan yang mewakili objek tidak kira objek tesebut memenuhi separuh daripada permukaan kertas atau objek tersebut hanya memerlukan sedikit ruang.Ruang ini sering ini sering menjadi perkatian pemerhati dan menjadi keutamaan dalam menghasilkan sesuatu karya seni.

b) Ruang negatif

Ruang negatif ialah semua kawasan yang tidak digunakan atau diabaikan dalam penghasilan sesuatu karya.Kawasan ini biasanya tidak memjadi perhatian para pemerhati,tetapi elemen ruang ini memainkan peranan penting dalam manghasilkan sesuatu lukisan.Ruang dapat menentukan sama ada objek yang dilukis tepat atau atau tidak terutamanya dalam melukis objek yang lebih daripada satu atau di susun-susun.

c) Ruang Kedalaman

Ruang ini dikaitkan dengan catan dan landskap.Iaitu ruang yang dapat menunjukan suasana yang tertentu yang jauh kedalam pada permukaan dua dimensi.Ia juga merupakan satu ruang yang terdapatnya objek-objek yang pelbagai saiz.Ia terhasil apabila terdapatnya perbezaan jarak yang ditunjukan melalui garisan,ton warna dan lain-lain.Ia dapat menghasilkan pespektif dalam suatu karya seni.Ia juga merujuk kepada satu ruang yang terdapat sebaharian objek yang hanya diwakili dengan bentuk-bertuknya,sehngga objek-objek itu terhapus pada satu titik perspektif.

d) Ruang Cetek

Ialah ruang yang boleh dilihat dengan satu pandangan sahaja dan pandangan terhad serta terhenti pada suatu sudut.Ruang ini terhasil apabila seseorang menghasilkan karya close up.Selain itu karya ini tetbentuk apabila seseorang pengkarya itu hanya mementigkan suatu kawasan tertentu sahaja.Ruang ini tidak meminbulkan ruang perspektif kerana ia digunakan secara minimum.

e) Ruang Tidak Menentu

Ruang ini ialah ruang positif dan ruang negatif yang tidak seimbang.Ruang ini dapat dihayati dari karya yang terpengaruh dengan aliran kubisme,juga digunakan dalam karya yang berbentuk abstrak.Karya yang menggunakan ruang ini biasanya makna sebenar karya ini sukar untuk ditakrifkan.

f) Jenis-Jenis Ruang

Ruang terbahagi kepada dua iaitu ruang nyata dan ruang ilusi.Ruang nyata ialah ruang yang terdapat pada bentuk-bentuk konkrit seperti arca.Manakala ruang ilusi pula ialah ruang hasil penglihatan mata.

B. Perhubungan Ruang Dengan Warna

Warna dapat menimbulkan ruang dalam karya seni. Contohnya pada suatu latar yang cerah, warna gelap dapat menimbulkan ruang yang dekat.

C. Perhubungan Ruang Dengan Garisan

Garisan yang berlainan saiz,kedudukan dan fungsi dapat mewujudkan pelbagai perasaan ruang.Saiz yang besar dan saiz yang kecil dapat menentukan jarak ruang.Kedudukan garisan juga dapat membezakan adanya ruang di tengah-tengah garisan tersebut.

D. Perhubungan Ruang Dengan Bentuk

Ruang penting dalam penghasilan semua bertuk tiga dimensi.Dalam seni arca penggunaan ruang yang betul dapat mencipta arca yang menarik dan seimbang.Bentuk tidak akan berubah pada kedudukannya.Ruang sememangnya mempunyai hubungan dengan bentuk.

Ruang tidak kelihatan pada pandangan mata,tetapai ia masih wujud.Kedudukan ruang dalam objek dalam ruang diukur melalui saiz objek trsebut.Dalam karya seni visual,pelukis mesti bijak menentukan saiz ruang.Dengan ini penghayat boleh mengukur jarak ruang dengan cara melihat objek yang diletakannya.

E. Perhubungan Ruang Dengan Perspektif

Ilusi ruang dalam seni 2D(lukisan atau catan)boleh dihasilkan melalui system perspektif.Perspektif merupakan satu teknik mengambarkan imejan tiga dimensi di atas permukaan dua dimensi dengan menggambarkan dimensi ketiganya iaitu kedalaman.Mengikut prinsip perspektif,objek yang berada pada jarak jauh akan kelihatan lebih kecil berbanding objek yang berada dihadapan.Sesuatu objek boleh dilihat dari sudut yang berlainan,sebagai contoh:

a)Sudut atas

b)Sudut bawah

c)Sudut hadapan

d)Sudut tepi(kiri dan kanan)

Kedudukan garisan perspekti bergantung pada paras pandangan mata seseorang.Selain itu ia berubah dari sgi saiz,ketinggian dan kelebarannya mengikut jarak tertentu.Garisan yang selari kelihatan condong dan semakin berdekatan di permukaan dua dimensi dan akhirnya akan bertemu dengan titik lenyap atau lesap.

Perspekti terbahagi kepada dua iaitu

I. Perspektif linear

Ia digunakan untuk melukis bentuk-bentuk yang bersifat geometri seperti kotak,rumah,kereta dan sebagainya.Terdapat beberapa kaedah yang penting untuk dalam melukis yang berpandukan kepada prinsip perspektif linear iaitu

ü Garisan-garisan selari akan kelihatan bertemu di garisan ufuk(kaki langit).Titik pada garisan ufuk memperlihatkan garisan-garisan selari itu kelihatan seolah-olah bertemu dikenali sebagai titik lenyap.

ü Faktor jarak akan mempengaruhi saiz sesuatu objek itu.Ojek-objek yang berada pada tempat yang jauh kelihatan lebih kecil ataupaun pendek berbanding dengan objek-objek yang berada pada kedudukan yang dekat.

II. Perspektif Atmosfera

Penggunaan warna untuk menimbulkan ilusi ruang adalah dikenali sebagai perspektif atmosfera.Prinsip ini hanya sigunakan dalam catan sahaja.Perbezaan dari segi kedudukan objek di dalam ruang ditimbulkan oleh perubahan nilai warna.Objek yang berada pada jarak jauh akan kelihatan lebih pudar berbanding objek yang berada pada jarak yang lebih dekat.

UNSUR SENI REKA>>> JALINAN

A. Pengenalan
Jalinan ialah kesan-kesan yang terdapat pada permukaan benda atau objek.Semua objek sama ada objek semula jadi (sejadi) ataupun buatan manusia mempunyai kesan jalinan pada permukaannya.

Dalam seni visual,kesan jalinan dapat menimbulkan jisim dan bentuk.Karya yang mempunyai kesan jalinan akan kelihatan lebih menarik dan realistik.Ini boleh dihasilkan melalui pelbagai teknik seperti lukisan, catan, ukiran, cetakan, resis(batik), paulaman, capan dan gosokan.

Kesan jalinan pada permukaan objek memainkan pelbagai peranan.Sesetengahnya menpunyai tujuan estetika seperti pada badan rama-rama dan perhiasan jubin pada dinding rumah.Selain itu ia juga untuk tujuan keselamatan atau perlindungan.
Maksud lain jalinan ialah,sebarang kesan yang terdapat di atas permukaan benda.Kesan jalinan seperti corak yang dibuat daripada satu bahan dapat dirasai melalui ilusi.Jalinan boleh didapati dari hasil semula jadi atua hasil buatan manusia yang dibuat berdasarkan elemen-elemen seni.

B. Jenis-jenis Jalinan

a) Jalinan sentuh

Ialah permukaan yang dapat dilihat serta dapat dirasai melalui sentuhan. Sentuhan jari merupakan deria yang tepat untuk merasai kesan-kesan jalinan. Contoh kesan-kesan jalinan ialah kasar,halus menggerutu,lembut,lembik dan sebagainya.Antara contoh-contoh jalinan yang mempunyai ciri-ciri ini ialah kulit nenas,kulit oren, kulit kayu dan sebagainya.

b) Jalinan Tampak

Ialah kesan-kesan yang hanya dapat dilihat dengan panca indera.Ia hanya berada dalam ilusi.Contohnya ialah kulit tembikai dan gambar-gambar berbentuk dua dimensi.

C. Kategori Jalinan

Jalinan sentuh dapat kepada dua aspek iaitu jalinan dari objek alam semula jadi dan dari jalinan buatan manusia.Jalinan tampak ialah kesan yang terdapat pada sebarang benda yang hanya boleh dilihat.Kesan tampak tidak dapat dirasai oleh sentuhan tangan.Walaupun secara ilusi kita masih dapat merasai jalinannya,contohnya permukaan kulit tembikai.

Jalinan tampak dibahagikan kepada dua kategori iaitu:
a)Objek semula jadi yang mudah didapati seperti pada kulit buah-buahan.Ia mempunyai fungsu-fungsi tertentu contohnya untuk keselamatan.

b)Objek buatan manusia,juga terdapat di sekeliling kita seperti tayar kenderaan yang berfungsi sebagai cenkaman di atas permukaan jalan.

1. Jalinan Dekoratif

Jalinan dekoraktif terjadi gosokan,relief permukaan objek atau satah gambar.Jalinan jenis ini digunakan bagi hiasan yang terdiri dari jalinan sentuh atau tampak.Jalinan adalah ciri-ciri penting yang membentuk perbezaan berbagai-bagai objek di dalam persekitaran visual.Melalui,sentuhan kita boleh merasakan sesuatu permukaan dan menerangkan sebagai:

a)Kasar
b)Lembut
c)Bersudut
d)Berbonjol
e)Berombak
f)Bergaris lengkung

Permukaan jalinan juga boleh dikesan dengan baik melalui penglihatan mata.Penglihatan kita berkemampuan menetapkan kadaan rupa, kedalaman,kontur dan warna melalui cahaya. Permukaan benda dan sifatrupa jalinan yang terdapat pada benda adalah bukti visual dari penglihatan mata kita. Ini kerana ada perbezaan dalam menentukan tahap pengcahayaan dan kontras.Ini terjadi di kawasan paling cerah dengan baying-bayang.

2. Jalinan Dari Jarak Dekat

Jalinan ini boleh dinyatakan dengan perkataan seperti kasar,lembut,pudar dan bersinar.Faktor seperti kontras,pigmen warna,corak ,jalinan,arah bagi sumber cahaya,pembalikan pada permukaandan jarak daripada penglihatan memberi kesan kepada persepsi dan persembahan jalinan.

3. Jalinan Melalui lukisan

Jalinan ini dapat dihsilkan melalui:

a)Catan
b)Lukisan
c)Lipatan
d)Tenunan
e)Gosokan
f)Tebukan
Sifat-sifat jalinan

a)Kasar contohnya kulit kayu.

b)Halus contohnya kain kapas.

c)Lembut contohnya kain sutera.

d)Tajam contohnya kulit nenas.

4. Jalinan dalam reka bentuk grafik

Jalinan ialah penyumbang utama kepada nilai keupayaan dan dimensi reka letak.Contohnya jalinan yang terdapat pada corak kain.Corak ialah sebahagian dari jalinan tampak yang membentuk ilusi jalinan.Jalinan juga dapat digunakanbagi menghasilkan penegasan.dalam reka bentuk grafik,penggunaan jalinan amat meluas yang merupakan salah satu eleman yang penting.

Antara contoh penggunaan jalinan adalah sepeti berikut.

a)Menghasilkan kontras yang menarik.

b)Menghubungkan imej dan latar belakang.

c)Memberikan mood atau identiti kepada hasil kerja.

D. Media yang digunakan untuk mencipta jalinan ialah:

a)Pen
b)Pensel
c)Cat air
d)Cat poster
e)Cat minyak
f)Gaharu cina
g)Kertas,gunting dan tampal

E. Teknik-teknik mencipta jalinan
a)Resis g)Anyaman
b)Stensil h)Membatik
c)Jahitan i)Catan impasto
d)Cakaran j)Ikat dan celup
e)Cetakan k)Gorok dan celup
f)Paulaman l)Renjis pada kertas basah

F. Fungsi dan nilai estetika
Jalinan mempunyai fungsi terutama pada alam benda semula jadi.Contohnya pada flora dan fauna.Antara fungsinya ialah:
a)Memberi perlindungan daripada musuh
b)Kulit yang keras dan berduri pada kulit buah nenas dan durian memberi perlindungan kepada isi buah tersebut.
c)Sarang labah-labah dapat memerangkap serangga kecil untuk dijadikan makanannya.
d)Kulit di luar kacang tanah dapat melingdungi isi yang berada didalamnya.

ü Fungsi pada benda buatan manusia

I. Corak kain baju membezakan kumpulan pemakainya.Sesetengah corak sesuai untuk kaum lelaki dan sesetengahnya pula sesuai untuk kaum wanita

II. Tayar dan tapak kasut berfungsi untuk mencengkam jalan raya supaya tidak gelincir.

III. Jalinan pada permukaan tuala dapat menyenangkan serta menambahkan daya penyerapan air.

IV. Jalinan pada bakul rotan ada nilai warisnya.Boleh digunakan untuk jangka masa yang lama.

V. Jalinan diatas permukaan tikar anyaman rotan ada nilai-nilai estetikanya.

VI. Jalinan pada permukaan tudung saji mempunyai nilai estetika dari reka coraknya.

G. Nilai Estetika Jalinan
Jalinan dapat menimbulkan kesan estetika yang menarik. Ia boleh memberikan daya tarikan yang tinggi pada penglihatan. Antaranya ialah;

I. Corak pada sayap rama-rama memberi corak yang berharmoni kepada alamnya.

II. Jalinan kain dan jalinan formika pula menambahkan kecantikan.

III. Jalinan juga boleh menimbulkan kontra di antara permukaan yang tidak berjalinan atau permukaan yang berlainan jalinan dengan permukaan yang berjalinan sederhana.

IV. Jalinan memberikan kesan bunga pada tayar dan tapak kasut untuk menarik perhatian pembeli.

V. Garisan yang berpusing pada sarang labah-labah menimbulkan kesan ruang yang menarik.

VI. Jalinan pada kulit kacang agak rumit dan menarik.

VII. Garisan yang rapat-rapat dan tersusun pada bakul rotan menghasilkan corak yang berseri.

H. Jalinan dalam karya seni

Jalinan abstrak merupakan jalinan yang dilukis di atasbentuk-bentuk atau imej abstrak.Jalinan yang dilukis oleh pelukis dapat memberikan kesan yang menarik dalam karya seni mereka.Kesesuaian jalinan dengan imej yang dikehendaki juga perlukan penyesuaian.Pelukis mestilah memikirkan jalinan dengan imej.